Ana sayfa Avrupa

Kolezyum: 2000 Yıllık Yaşlı Arena

0
PAYLAŞ

Kolezyum, Flavianus Amfitiyatro olarak da anılır aslında fakat telafuzundan mı yoksa Vespasianus‘un kendi ailesinin adının kabul görmeyişinden mi nedir pek dillere yerleşememiştir. İmparator, komutan ve mimar olan Vespasianus aile isimlerini düşünmesen verse de pek başarılı olamamıştır. Kolezyum adı ise önündeki İmparator Nero (günümüze ulaşmamış) heykelinden “Colossus Neronis” almıştır. Bir nevi halk tarafından verilmiş desek çok da yanlış olmaz.

kolezyum
Kolezyum

Kolezyum: Amfi-Tiyatro Nedir?

Kolezyum aslında bir amfi tiyatro örneği. Amfi tiyatro Romalılarda; içinde savaş oyunları, gladyatör ve vahşi hayvan dövüşlerinin düzenlendiği oval planlı dairesel oturma yerleriyle kademeli yükselen gösterişli yapılardır. Yükselen Hristiyanlık ile kan akışına son verilmiş olsa da aslında bir nevi açık hava tiyatrosu. Halka seslenişlerden, her türlü etkinliğe ev sahipliği yapan yer desek pek de yanlış olmaz. Dönemin halkı için eğlence merkezlerinden biriydi, imparatorlar içinse gündemi değiştirme ve halkı kazanma merkezi.

Aslında Kolezyum’un gösterişli yapısı dışında yaklaşık 2000 yaşında olmasından dolayı da ünü kabarıktır. Ama belki de hepimizin bildiği üzere ortasındaki kum arena gladyatör dövüşleri, kanlı meydan okumalar, deniz savaşları canlandırmaları, hayvan avlama gösterileri, idam törenleri, mitolojiyi temel alan tiyatro gösterileriyle anılmasından dolayı şöhretini biz daha çok bu açıdan hatırlıyoruz. Russell Crowe tarafından oynanan “Gladyatör” filmini izlediyseniz nasıl bir ortamdan bahsettiğimi az çok anlamışsınızdır.

Kolezyum: Konumu Nerededir?

Kolezyum aslında bir göl üzerine kuruludur. Evet yanlış okumadınız Nero’nun devasa sarayının önündeki göl üzerine kurulmuştur. M.S 64 çıkan büyük yangın sonucu bu büyük alanı değerlendirmek istemenin sonucu olarak Kolezyum büyüklüğünde bir saray yaptırmıştır. Kolezyum için en uygun yeri ise gölü seçmiştir fakat gölü kurutmak gerekli olduğundan kanallar aracılığıyla Tiber Nehri’ne akıtılmıştır. Gölün kanllar aracılığıyla kurutulması aslında Kolezyum yapımının temeliydi.
Romalıların en iyi olduğu konu kanallar zaten herhangi bir Roma tarihi kitabından bir sayfa bile okuduysanız şu kanal yapıldı bu kanalın temeli atıldı gibi bir çok cümle göreceksiniz. Bu yüzden şehrin her yerinde çeşmeler 365 gün durmadan su veriyorlar 🙂

Kolezyum: İnşaat Masrafları Acı Bir Tabloydu

Hepiniz Hababam Sınıfı filminden şu repliği hatırlarsınız:
“Müfettiş: Roma’yı kim yaktı?
İnek Şaban: Babam
Müfettiş: Baban kim senin? Baban değil! İmparator Nero
Aslında buradaki yakma hangi anlamda kullanıldı senariste sormak lazım ama maddi anlamda Roma kasalarında bir yangına İmparator Nero’nun sebep olduğu kesin. Gereksiz masrafları iflası kapıya getirmiş, çanlar ekonomik kriz için çalacak duruma kadar sürüklenmiştir. Onun görgüsüzlük örneği sarayının yerine Flavius Hanedanlığı‘nın ilk krallarından İmparator Vespasian milattan sonra yetmiş ikide (MS72) Kolezyum‘un inşaatını başlatmıştır. Yapımı sadece kısa bir süre sayılabilecek 8 yıl sürse de Vespasian yerine açılışını oğlu Titus yapmıştır.

Kolezyum Bölümleri

Kolezyum 2000 yaşıyla yaşayan en yaşlı amfi tiyatro. Hal böyle olunca görmediği felaket, deprem, fırtına, savaş da kalmamış haliyle. Bu da yapının bazı bölümlerinin ciddi hasar almasına bazı bölümlerininse yok olmasına sebep olmuştur. Fotoğrafların aksine yakından bakıldığında bir çok çatlak ve delik görmek mümkündür. Tüm bunlara rağmen her köşesi aradığınız duyguları olmasa da size Kolezyum’un o tarihi duygusunu geçirecek güzellikte.

Kolezyum Dış Duvarlar

Şehre otobüslerin ve toplu taşımanın da giriş yönü olan doğu yakasında hem 4 katlı duvarları hemde deforme olmuş 2 katı duvarları görerek başlıyor genelde bu yolculuk. Fotoğraf açısı da buradaki yüksek noktada daha iyi olduğundan aslında burası sizin bildiğiniz Kolezyum. Güney cepheden bakıdığında 2 katlı kolonların arkasında yükselen 4 katlı sütünları görüyorsunuz ki bu 49 metreye kadar uzanan noktalara sahip. Kuzeydeki 4 katlı kolonlar ise tamamen güney cepheyi kapatarak o heybetli görüntüyü koruyor. Burası sıkıcı ve detaylı bir bilgi de olsa fotoğraf çekerken tam olarak ne demek istediğimi anlayacaksınız. Benim dikkatimi en çok çeken kemerli yapılar kuzey cephesinden 4 katla heybetli görülse de her kemerin farklı yapılarda yapılması oldu.

Kolezyum
Kolezyum Doğu Cephesi

Kolezyum Arena

Kolezyum 55 bin kişilik dev bir kapasiteyle aslında döneme göre ne kadar büyük ve ihtişamlı olduğunu kanıtlıyor. Dönem dışında günümüzde bile 55 bin çok ciddi büyüklükte bir kapasite. Hal böyle olunca yapılan “Gladyatör Dövüşleri” ve “Vahşi Hayvan Avlanma” etkinliklerinin de etkisinin büyük olması gerekirdi haliyle. O dönemde “Pavorotti” ve etkileyici sesine eşlik eden JBL hoparlörler olmadığı için bu ne kadar büyük kanlı gösteriyse o kadar etkileyicilik sağlamaktaydı.

Şimdi size şaşırmayacağınız bir şey söyleyeceğim. Kapitalizm’in adı olmasa da kendisi var Tam 2000 yıl önce! Koltuklar numaralı ve önler gerçekten çok pahalıymış o zaman da 🙂 Saha içi bile var heyecan arayanlar için. Loca dışında parayı veren düdüğü almış mı bilmem ama en ön koltuğu almış. Loca sadece imparator ve senato üyeleri için kullanılmış. Yani para değil toplumsal statü biraz daha ön planda olmuş. Zeminse özel olarak getirtilmiş kumla kaplı ki bu da kanın emiciliğini arttırmak için bulunan en mantıklı çözümmüş. Nereden baksanız sürekli bir vahşet havası hakim anlayacağınız.

Kolezyum Yer Altı Yapılaşması

2000 yıllık olmasına rağmen bu bölümün bize gelmesi 1900’lü yılar kadar yakın bir tarihe dayanıyor. Bildiğimiz sahne arkası. Russel Crowe sevenler “Gladyatör” filminden burayı hatırladı. Spoiler Alert: Bıçaklandığı yer evet 🙂

Esirler, köleler, gladyatörler için hücreler ve de vahşi hayvan kafesleri var. Buraya kadar normal ama dar koridorların altında bir kat daha var mimari yapısı labirent gibi. Vinçlerle garip bir bağlantısı olduğu öğrendiğimiz son şey onun dışında size çok hikaye ama 0 kaynak verebileceğimizden şimdlik bu kadarını söyleyebiliyoruz. Roma’nın ilginç mühendislik işlerinden biri şüphesiz. Katakulli falan dönmüş işte bir şeyler.

Constantinus Kemeri

“Abi şimdi sen burdan çık. Dümdüz git. İlerde kime sorsan gösterir.” Tam olarak Kolezyum çıkışında böyle bir şeye ihtiyacınız var hemen dışarısında ileride. Direk bir bağlantısı yok ama genelde turist bilgilendirme kartlarında dahi birlikte veriliyor bu yüzden bahsetmek istedim.

Roma İmparatorluğu’nun ilk Hristiyan hükümdarı Constantin’in Maxentius’a karşı kazandığı zaferi karşılıksız bırakmamak adına onurlandırmak için Roma Senatosu tarafından M.S. 312 yılında yaptırılan 21 metre yüksekliğindeki yapı yan yana 3 kemerli girişe sahip bir yapı. Roma denilince akla kemer, su kanalı, sütün… Bunlardan bir çok var tane var zaten.

Constantinus Kemeri
Constantinus Kemeri

Günümüzde Kolezyum

  • Paskalya öncesi cuma günü Papa amfi tiyatroda fener alayı düzenler.
  • İtalya’da basılan 5 (cent/euro) bozuk paranın arkasında resmi vardır.
  • Roma’nın en popüler turistlik ve tarihi yapısıdır.
  • Aslında Roma şehrinin sembolü ve ölümsüzlüğü temsil etmektedir.

Acı Tablo

Açılışında yaklaşık 5000 vahşi hayvan öldürülmüştür. O dönemde bile dünyanın farklı yerlerinden en vahşi hayvanlar getirilmiştir. Gösterinin popülerliği kan ile ölçüldüğünden tablo her seferinde oldukça acı olmuştur. Bazı hayvanlarının soyunun tükenmesine bazılarının da bu riske girmesine sebep olacak türden bir acı tablodan bahsediyoruz. Gladyatörler ise özgürlükleri için ölümüne savaşmak zorundaydılar. Sadece kazanmak değil şov yapmak da önemliydi, seyirciyi kazanamayan gladyatöre arena da kazanma şansını da çok vermiyorlardı.

Kolezyum
Kolezyum

Gladyatör

Gladyatör kelime anlamı olarak “kılıç ustası” anlamına gelmektedir. Eski Roma’da kölelerden yada esirlerden oluşan, halkı savaşa hazırlamak ve eğlendirmek amaçlı ölümüne savaşmaya zorlanan kişilerdir.
Her gladyatöre farklı bir silah verilirdi. Miğfer, tozluk ve kemer dışında başka bir şey bulunmazdı.
Verilen silahlar ise onları sınıflandırırdı. Milletlerine göre silahlar verilir, esirlere daha güçsüz kölelere ise daha vahşi silahlar verilmekteydi. Bazı özel dövüşlerde ve hayvan avlama gösterilerinde ağ, kapan gibi özel silahlar halkın desteklediği gladyatörün rakiplerine verilerek ihtişamı arttırması sağlanırdı.

İlk yıllarında sadece esir kölelerden oluşan gladyatörlük zamanla bir statü haline gelmiş. Üst düzey Roma savaşçıları hatta imparatorlar bile burada savaşmış. “Commodus” ( 180-192 arası Roma İmparatoru ) hem oyunlara çok ilgi duyan hemde defalarca savaşan Roma imparatorlarından biri.”Netflix Rome” 2. sezonda bunu detaylıca işlemiştir.

Gladyatör (2000) filmi ise bu konuda hepimizin buna aşinalığını sağlayan filmdir. Russel Crowe ise bize gladyatörlük duygusunu ve o zamanlardaki hisleri sonuna kadar geçirebilmişti belki de.
IMDb: 8,5/10

Kolezyum Gladyatör
Gladyatör

Kısa Kısa Roma

  • İtalya büyük bir ülke. Nüfus olarak en kalabalık şehri ise Roma. Roma aynı zamanda Avrupa Birliği’nin dördüncü en kalabalık şehri konumunda. Yaklaşık olarak nüfusuna bakarsak: 2,873 milyon (2017).
    Roma en küçük ülke olma özelliğini barındıran Vatikan’ı şehir sınırları içerisinde bir yer vermektedir. Bu durum ise Roma’ya hiçbir şehrin sahip olmadığını sunuyor: iki ülkenin birden başkenti olma unvanını.
  • Roma mitolojisine göre uzanan kaynaklara göre, şehir milattan önce (MÖ) 753 yılında keşfedilmiş. Şehrin kurulumunda büyük önem ev sahipliği yapan “Tiber Nehri” yerleşik yaşamın görüldüğü en eski nehir kenarlarından biri olma özelliğini barındırıyor.
    Kuruluş Tarihi: Milattan Önce (MÖ) 21 Nisan 753
  • Tarihler boyunca şehir sakinlerini o kadar büyülemiş ki İnsanalar gerçekten bu şehrin ölümsüzlüğüne inanmışlar:
    Romalı şair olan Tibullus eserlerinin birinde şu sözü söylemiş: “La Citta Eterna” (ölümsüz kent olarak tanımlamış)
    İnsanlar ise Roma’yı “Caput Mundi” (dünyanın başkenti olarak tanımlamayı tercih etmişler)
  • Barok ve Neoklasik mimarinin en önemli Dünya temsilcisidir. Sebeplerinden biri ise şüphesiz Rönesans olmuştur.

Roma’da Görülmesi Gereken Yerler

  • Kolezyum (Collosseo)
  • 2. Emmanuel Anıtı (Vittorio Emanuelle II)
  • Roma Forumu (Foro Romano)
  • Aşk Çeşmesi (Fontana Di Trevi)
  • Navona Meydanı
  • İspanyol Merdivenleri (Spagnia Steps)
  • Pantheon
  • Melekler Kalesi (Castel Sant’Angello
  • Trastevere
  • Gianicolo Tepesi
  • Villa Borghese Parkı
  • Vatikan Müzeleri

Roma Hakkındaki Diğer Yazılarımız

Eyobus Hakkında Diğer Yazılarımız

“19 Günde 18 Ülkelik Macera” zamanı gelmedi mi? Kolezyum fotoğrafı çekildiğin ve de 2000 yaşındaki bu dev arenayı görme ve yanıma zamanı geldi de geçiyor bile 🙂

Hemen Başvur!

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here